Wspomaganie układu kierowniczego sprawia, że kręcenie kierownicą na parkingu nie wymaga siły, a w trasie auto pewnie trzyma kierunek. Jak to działa i na co zwrócić uwagę, by wcześnie wychwycić usterkę? Wyjaśniamy to prostym językiem.
Jak działa układ kierowniczy ze wspomaganiem
Ruch kierownicą przenosi się przez kolumnę kierowniczą na przekładnię, zwykle zębatkowo-listwową. Zamienia ona obrót kierownicy na przesuwanie się listwy w poprzek auta. Listwa połączona jest z drążkami kierowniczymi i końcówkami drążków, które skręcają koła przednie za pośrednictwem zwrotnic.
Wspomaganie zmniejsza siłę, jaką musi włożyć kierowca. W praktyce spotkasz trzy rozwiązania:
- Wspomaganie hydrauliczne – pompa napędzana przez silnik tłoczy olej pod ciśnieniem do siłownika w przekładni, który pomaga przesuwać listwę.
- Wspomaganie elektrohydrauliczne – układ jest podobny, ale pompę napędza silnik elektryczny, a nie pasek z silnika spalinowego.
- Wspomaganie elektryczne – silnik elektryczny przy kolumnie lub przekładni pomaga bezpośrednio. Nie ma tu oleju, a pracą steruje elektronika na podstawie m.in. czujnika momentu na kierownicy i prędkości auta.
W większości nowszych samochodów stosuje się wspomaganie elektryczne, ale w starszych autach nadal często występuje hydraulika. Rodzaj układu znajdziesz w instrukcji obsługi lub dowiesz się od mechanika.
Najczęstsze objawy zużycia
Układ kierowniczy rzadko psuje się nagle. Zwykle wcześniej daje sygnały, które łatwo zbagatelizować. Zwróć uwagę na:
- Luz na kierownicy – kierownica obraca się, a koła reagują z opóźnieniem. Może to oznaczać zużyte końcówki drążków, przeguby lub samą przekładnię.
- Stuki i pukania – słyszalne przy skręcaniu lub na nierównościach. Często winne są końcówki drążków, łączniki stabilizatora lub elementy zawieszenia.
- Wycie lub buczenie – w układach hydraulicznych bywa to znak niskiego poziomu oleju, zużytej pompy albo zapowietrzenia.
- Ciężej chodząca kierownica – szczególnie przy małych prędkościach i w trakcie manewrów. Przyczyną może być słabnące wspomaganie, zbyt luźny pasek napędu pompy lub usterka elektroniki.
- Nierówna praca wspomagania – szarpnięcia, opór w jednym położeniu kierownicy, wspomaganie znikające na chwilę.
- Ściąganie auta na bok – może wynikać ze złej geometrii, ale też z luzów w układzie.
- Nierównomierne zużycie opon – sygnał, że geometria lub elementy układu wymagają kontroli.
- Wycieki oleju – plamy pod przodem auta, wilgotne przewody lub osłony gumowe przekładni w samochodach z hydrauliką.
Kontrolki i sygnały w autach z elektrycznym wspomaganiem
W samochodach z wspomaganiem elektrycznym usterki często sygnalizuje kontrolka na desce rozdzielczej, najczęściej w kształcie kierownicy. Gdy się zapali, wspomaganie może działać słabiej albo wyłączyć się całkowicie. Auto nadal da się prowadzić, ale kierownica będzie wyraźnie cięższa, zwłaszcza przy parkowaniu.
Przyczyną bywa np. problem z czujnikami, niskie napięcie w instalacji, zużyty akumulator lub awaria modułu sterującego. Czasem wystarczy odczytać błędy komputerem diagnostycznym, ale nie zawsze objaw jest niegroźny, dlatego nie należy go ignorować.
Co zrobić, gdy coś niepokoi
Jeśli zauważysz któryś z objawów, nie odkładaj wizyty w warsztacie. Układ kierowniczy bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo, a drobne luzy z czasem prowadzą do droższych napraw.
- Sprawdź poziom oleju we wspomaganiu hydraulicznym, jeśli wiesz, jak to zrobić. Zbiornik zwykle ma oznaczenia minimum i maksimum. Konkretny rodzaj oleju podaje producent auta.
- Obejrzyj okolice pod autem pod kątem wycieków i uszkodzonych osłon.
- Umów diagnostykę – mechanik sprawdzi luzy na podnośniku, stan końcówek, przekładni i przewodów, a w razie potrzeby odczyta błędy.
- Skontroluj geometrię kół, zwłaszcza po wymianie elementów zawieszenia lub układu kierowniczego.
Koszt naprawy zależy od modelu auta, rodzaju usterki i cen części, dlatego warto porównać kilka ofert i poprosić o szczegółową wycenę.
Jak dłużej cieszyć się sprawnym układem
Kilka prostych nawyków pomaga wydłużyć żywotność układu kierowniczego:
- Unikaj kręcenia kierownicą do oporu przy stojącym aucie i nie trzymaj jej w skrajnym położeniu dłużej niż to konieczne – w układach hydraulicznych obciąża to pompę.
- Zwalniaj przed dziurami i krawężnikami, bo uderzenia najszybciej niszczą końcówki drążków i zawieszenie.
- Regularnie kontroluj poziom i stan oleju we wspomaganiu hydraulicznym, zgodnie z zaleceniami producenta.
- Dbaj o stan paska napędowego i akumulatora.
- Zgłaszaj się na przeglądy okresowe i zwracaj uwagę mechanikowi na każdy nowy dźwięk lub zmianę w prowadzeniu auta.
Pamiętaj, że nietypowe zachowanie kierownicy nigdy nie jest normą. Jeśli kierownica nagle stanie się bardzo ciężka, auto przestanie reagować na skręt lub poczujesz silne wibracje, zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu i skorzystaj z pomocy drogowej zamiast kontynuować jazdę.
